HỌC VIẾT VÀ HỌC VẼ

Sáng tạo là cầu nối để học tập. Khi con bạn sáng tạo và tò mò, bé có thể đưa ra câu trả lời cho những vấn đề mà bé gặp phải. Sáng tạo giúp con bạn trở thành một người chu đáo, ham học và tự tin sau này khi con bắt đầu đi học.

Một trong những cách quan trọng nhất cho đứa trẻ mới biết đi của bạn là thích nghi với sự sáng tạo của con bằng cách thử nghiệm các chất liệu nghệ thuật khác nhau. Khi con lấy bút chì màu và hì hục vẽ, bạn sẽ thấy khiếu nghệ thuật của con được bộc lộ, hãy ghi lại những thay đổi của con, việc đó trở nên dễ kiểm soát hơn khi con lớn lên.

Đối với trẻ nhỏ, mỹ thuật và kỹ năng viết sớm là một và giống nhau. Ban đầu, tất cả chỉ là tìm ra những thứ tuyệt vời mà bút chì màu có thể làm được. Sau đó, con bạn phát hiện ra mối liên hệ giữa tay cầm bút chì và các nét vẽ tạo trên trang giấy. Con được trải nghiệm sức mạnh của nguyên nhân và hiệu ứng. Hãy tưởng tượng cách thú vị này rồi cũng sẽ đến với con ! Và bây giờ con có thể tạo ra một “dấu ấn” thực sự trong thế giới riêng. Bước nhảy vọt trong kỹ năng tư duy này được giúp đỡ bởi khả năng mới là giữ mọi thứ trong bàn tay và các ngón tay của con. Sự kiểm soát ngày càng tăng của con cho phép con di chuyển cọ vẽ hay bút chì với mục đích là ghi nhớ mục tiêu.

Đối với trẻ nhỏ, có bốn giai đoạn vẽ và viết mà bạn có thể thấy khi trẻ phát triển từ 15 tháng tuổi đến 3 tuổi. Lưu ý rằng các thời gian biểu được liệt kê dưới đây là gần đúng; con của bạn có thể nắm vững những kỹ năng này nhanh hơn hoặc chậm hơn và vẫn phát triển tốt. Tăng trưởng không xảy ra ở cùng một tốc độ cho mọi trẻ em, nhưng bằng cách cung cấp những trải nghiệm thú vị lặp đi lặp lại với nhiều loại hình nghệ thuật và tập viết, bạn sẽ thấy con tiến bộ theo thời gian.

Giai đoạn 1: Vẽ nguệch ngoạc ngẫu nhiên (15 tháng đến 2 năm rưỡi)

Đây là khoảng thời gian mà các em nhỏ chỉ biết rằng các động tác của các em sẽ dẫn đến các dòng và các nét vẽ mà các em thấy trên trang giấy. Những nét vẽ nguệch ngoạc này thường là kết quả của những chuyển động từ vai với bút chì hoặc bút đánh dấu được giữ trong nắm tay của đứa trẻ. Luôn có niềm vui trong việc tạo ra nghệ thuật ở mọi lứa tuổi, nhưng ở giai đoạn đặc biệt này, nhiều trẻ em thưởng thức những phản hồi mà chúng nhận được từ các giác quan của chúng: cách cảm nhận bút chì, mùi sơn, sự mềm của đất nặn.

Đối với một số các trẻ khác, lượng thông tin cảm nhận này có thể quá nhiều và chúng có thể không thích thú với một số hoạt động nghệ thuật ở giai đoạn này (như vẽ bằng ngón tay). Khi chúng lớn hơn để có thể tiếp nhận được nhiều thông tin cảm giác hơn, bạn có thể dần dần giới thiệu lại các hoạt động nghệ thuật vào thói quen của chúng.

Giai đoạn 2: Vẽ nguệch ngoạc được kiểm soát (2 năm đến 3 năm)

Khi trẻ phát triển khả năng kiểm soát tốt hơn các cơ tay và ngón tay, các nét vẽ của chúng bắt đầu thay đổi và trở nên kiểm soát hơn. Trẻ mới biết đi có thể tạo lặp lại các ký hiệu trên giấy — các vòng tròn mở, đường chéo, đường cong, ngang hoặc dọc. Theo thời gian, trẻ em dần chuyển đổi cách giữ bút chì hoặc bút đánh dấu giữa ngón cái và ngón trỏ của chúng.

Giai đoạn 3: Các dòng và mẫu (2 năm rưỡi đến 3 năm rưỡi)

Giờ đây, trẻ em hiểu rằng chữ viết được tạo thành từ các nét, đường cong và các mẫu lặp lại. Trẻ cố gắng bắt chước viết chữ theo cách của riêng chúng. Vì vậy, trong khi trẻ có thể không chủ động viết chữ nhưng bạn vẫn có thể thấy các thành phần của chữ cái trong bức vẽ của con. Chúng có thể bao gồm các dòng, dấu chấm và đường cong. Đây là khoảng thời gian thú vị khi bé của bạn nhận ra rằng bức tranh của mình truyền tải ý nghĩa! Ví dụ, con có thể viết một cái gì đó và sau đó cho bạn biết từ đó nói gì. Đây là một bước quan trọng hướng tới việc đọc và viết.

Giai đoạn 4: Hình ảnh của vật thể hoặc con người (3 năm đến 5 năm)

Nhiều người lớn nghĩ “hình ảnh” là hình ảnh về một cái gì đó cụ thể. Khả năng lưu giữ hình ảnh trong tâm trí của trẻ và sau đó diễn đạt lại trên trang giấy là một kỹ năng tư duy mà phải mất một thời gian để phát triển. Lúc đầu, trẻ em đặt tên cho những sáng tạo ngoài ý muốn của chúng. Điều này có nghĩa là chúng hoàn thành bức tranh và sau đó gắn nhãn kiệt tác của chúng với tên của người, động vật, hoặc các đối tượng mà chúng quen thuộc. Điều này thay đổi theo thời gian.

Chẳng mấy chốc bạn sẽ thấy con mình lập kế hoạch rõ ràng trước khi vẽ những gì con sẽ tạo ra. Bạn cũng sẽ thấy chi tiết hơn trong các hình ảnh, kiểm soát nhiều hơn trong cách con bạn xử lý bút chì hoặc bút vẽ, và sử dụng nhiều màu sắc hơn. Điều khác biệt giai đoạn này là gì đây? Hình ảnh đầu tiên của trẻ thường tạo là hình tròn. Vì vậy, bạn có thể thấy hình ảnh mặt trời – một vòng tròn không đều, với rất nhiều “tia” bắn ra – hoặc hình ảnh một người (thường là một vòng tròn với những đặc điểm nhận dạng gần như của con người).

Một khi con bạn đã bắt đầu có mục đích vẽ hình ảnh, con đã nắm vững tư duy tượng trưng. Điểm mốc quan trọng này trong kỹ năng tư duy có nghĩa là con bạn hiểu rằng các nét trên giấy có thể là biểu tượng của một thứ gì đó khác, như nhà, mèo hay người. Ở giai đoạn này, con bạn cũng bắt đầu hiểu sự khác biệt giữa hình ảnh và văn bản. Vì vậy, bạn có thể thấy con vẽ một bức tranh và sau đó viết nguệch ngoạc một số “từ” bên dưới để mô tả những gì con đã vẽ hoặc kể một câu chuyện. Khi con có thể chia sẻ câu chuyện của mình với bạn, con sẽ được thúc đẩy để “sáng tác ” nhiều hơn và nhiều hơn nữa công việc con đang phát triển.

Giai đoạn 5: Thực hành Chữ cái và Từ (3 đến 5 năm)

Trẻ em đã có kinh nghiệm với các chữ cái và ký hiệu trong một hai năm và đang bắt đầu sử dụng các chữ cái trong văn bản của riêng chúng. Thông thường trẻ em sẽ bắt đầu bằng cách thử nghiệm các chữ cái trong tên riêng, vì chúng rất quen thuộc với chúng. Chúng cũng tạo ra “chữ giả vờ” bằng cách sao chép các hình dạng chữ quen thuộc, và thường cho rằng những chữ cái được tạo ra là có thật bởi vì nó giống như các chữ cái khác mà chúng đã thấy (Robertson, 2007).

Trong thời gian này, trẻ em cũng bắt đầu hiểu rằng một số từ được cấu thành từ các biểu tượng ngắn hơn và một số từ được tạo thành từ các biểu tượng dài hơn. Kết quả là, việc ghi chép của trẻ thay đổi. Thay vì một chuỗi dài các chữ cái hoặc các hình dạng giống chữ cái, chữ viết của con bạn bây giờ có các mẫu ngắn và dài trông giống như các từ hoặc câu. Mặc dù các chữ cái và từ này có lẽ không đúng về mặt kỹ thuật, nó không quan trọng. Điểm mốc thú vị này có nghĩa là con bạn bắt đầu hiểu rằng chữ viết và bản in có ý nghĩa.

Chúng ta làm gì để khuyến khích kỹ năng viết và vẽ

Khiến vẽ đối với trẻ thường xuyên là một phần của thời gian chơi.
Tặng trẻ bút chì màu dễ thương, bút chì nét to và mực dấu có thể lau được, giấy để vẽ lên. Đôi khi giúp trẻ nhỏ nhận ra nếu bạn trải giấy xuống mặt bàn, nó không di chuyển khi chúng vẽ lên. Khi con của bạn lớn hơn, bạn có thể thêm vào màu vẽ có thể lau sạch, kéo và hồ dán an toàn cho trẻ em như một phần thời gian sáng tạo cho con bạn. Hãy để con bạn mặc một chiếc áo cũ của bạn (với tay áo đã được cắt bỏ) như một chiếc áo khoác và báo cũ hoặc một tấm rèm tắm cũ lót lên bàn để giữ vệ sinh.

Không cần hướng dẫn.

Hãy để con bạn thử nghiệm và khám phá. Sáng tạo có nghĩa là có khả năng thể hiện bản thân theo cách riêng của bạn (Lagoni và cộng sự, 1989). Sự độc lập này là những gì một đứa trẻ đang tìm kiếm để cảm thấy tự tin, giỏi giang và thông minh. Bằng cách ngồi gần, quan sát và tận hưởng niềm vui trong sáng tạo của con bạn, bạn đang cung cấp cho con mọi hướng dẫn mà mình cần.

Chú ý quá trình, không phải sản phẩm.

Là cha mẹ, chúng ta thường có khuynh hướng khen ngợi những đứa trẻ về những thành công của chúng: Đó là một bức tranh về điều gì? Căn nhà? Thật tuyệt! Và đôi khi chúng ta phân vân với thực tế rằng cái cây phải màu xanh, không phải màu tím. Đôi khi chúng ta đố: Tên của màu đó là gì? Nhưng trẻ em học được nhiều hơn khi chúng ta không tập trung quá nhiều vào những gì chúng vẽ, mà là những gì chúng đang nghĩ về bức tranh của chúng. Hãy dành một chút thời gian để quan sát công việc của con bạn: Hãy nhìn vào những nét con đang vẽ — có rất nhiều thứ trong đó! Hoặc, hình ảnh đó thực sự thú vị. Những màu đó làm mẹ cảm thấy vui. Hoặc, mẹ thấy con đang làm việc thực sự chăm chỉ trên bức tranh của con. Hoặc chỉ: Cho mẹ biết về bức tranh của con. Sau đó, xem liệu con bạn có muốn chia sẻ nhiều hơn không.

Thử nghiệm với nhiều loại chất liệu mỹ thuật khi con bạn gần 3 tuổi.

Hãy để trẻ em vẽ bằng những quả bóng bông, miếng bọt biển, hoặc bất cứ cái gì bạn đặt tên cho nó. Đưa cho con của bạn bút chì màu và chà xát trên một bề mặt hình nổi (như một đồng xu). Vẽ bằng phấn trên vỉa hè ngoài đường; xem nước thay đổi màu phấn như thế nào. Thêm bột màu hoặc hạt kim tuyến vào cát của con bạn để chơi. Hoặc thêm một chiều hướng mới để chơi với nước bằng cách thêm các giọt màu thực phẩm vào nước. Điều gì sẽ xảy ra khi con trộn hai màu nước khác nhau lại với nhau?

Sử dụng nghệ thuật để giúp con bạn thể hiện cảm xúc mạnh mẽ.

Con bạn có giận dữ không? Đưa ra một số trò chơi hoặc đặt ra các dấu hiệu và giấy và đề nghị con làm một hình ảnh hết sức giận dữ. Các hoạt động sáng tạo đôi khi có thể giúp trẻ thể hiện và cảm nhận được những cảm xúc quá mãnh liệt để chúng có thể chia sẻ bằng lời nói.

Khuyến khích trẻ cố gắng viết.

Nếu con bạn viết nguệch ngoạc một cái gì đó và sau đó cho bạn biết những gì con đã viết, bạn hãy xem xét một cách nghiêm túc. Hãy để con chuẩn bị “danh sách mua sắm” của mình khi đi siêu thị hoặc gửi thư (viết nguệch ngoạc) cho bà. Đây là cách trẻ em học các từ đó mạnh mẽ và có ý nghĩa.

Trưng bày tranh và chữ viết của con bạn.

Đây là cách để con bạn biết công việc của mình có giá trị và quan trọng.
Hoạt động sáng tạo giúp trẻ học cách giải quyết vấn đề, đưa ra câu trả lời của riêng mình, khám phá nguyên nhân và ảnh hưởng của hành động của chúng, và cảm thấy tự tin về những lựa chọn của mình. Những trải nghiệm nghệ thuật giúp trẻ phát triển tính độc lập trong giới hạn, và cho chúng cơ hội bày tỏ ý tưởng của chúng trên giấy hoặc ở các chất liệu nghệ thuật khác. Quan trọng nhất, biểu hiện sáng tạo cho phép trẻ em chạm vào sự kỳ diệu của thế giới tưởng tượng – đó là tất cả những gì một đứa trẻ thuộc về.

 

Nguồn và Tài liệu tham khảo

Farrell-Kirk, R. (2007 February). Tips on understanding and encouraging your child’s artistic development.

Gable, S. (2000). Creativity in young children. University of Missouri Extension.

Kentucky Cooperative Extension Service. (n.d.). My child is an artist! The stages of artistic development.

Lagoni, L. S., Martin, D. H., Maslin-Cole, C., Cook, A., MacIsaac, K., Parrill, G., Bigner, J., Coker, E., & Sheie, S. (1989). Good times being creative. In Good times with child care (pp. 239–253). Fort Collins, CO: Colorado State University Cooperative Extension.

Levinger, L, & Mott, A. (n.d.). Developmental phases in art.
Robertson, R. (2007, July/August). The meaning of marks: Understanding and nurturing young children’s writing development. Child Care Exchange, 176, 40–44.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *