Chuyện chưa kể về NSND Thái Thị Liên – một trong những người đầu tiên đặt nền móng cho nghệ thuật piano Việt Nam

NSND Thái Thị Liên không chỉ được biết đến với tư cách là người mẹ vĩ đại của hai nghệ sỹ dương cầm nổi tiếng Trần Thu Hà và Đặng Thái Sơn mà còn là người thầy đáng kính của rất nhiều thế hệ học trò trường nhạc ở Việt Nam. Bà là nghệ sĩ châu Á đầu tiên đoạt giải Nhất Concours Chopin, đồng thời là một trong 7 nhạc sĩ sáng lập Học Viện Âm nhạc Việt Nam

Từ những nốt nhạc đầu tiên lúc 4 tuổi, cây đàn piano đã trở thành tình yêu và lẽ sống trong cuộc đời đầy sóng gió của bà.

Gắn bó với cây đàn piano trọn một thế kỷ, ở tuổi 100, NGND Thái Thị Liên vẫn hàng ngày lướt tay trên những phím dương cầm, bất chấp mọi khoảng cách, bất chấp thời gian và tuổi tác.

       

NSND Thái Thị Liên biểu diễn trên sân khấu Học viện Âm nhạc QG.

Bà sinh 4 tháng 8 năm 1918 tại Chợ Lớn (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh) trong một gia đình giàu có, theo Công giáo; có 7 anh chị em. Chị gái là Thái Thị Lang, nhà soạn nhạc nữ đầu tiên của Việt Nam, nghệ sĩ piano Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp Nhạc viện Paris và từng lưu diễn khắp Âu – Á – Mỹ. Anh trai bà là luật sư Thái Văn Lung hy sinh năm 1946 và tên ông được đặt cho một con đường giữa trung tâm TP Hồ Chí Minh. Bảy anh chị em trong nhà đều biết đàn trước khi biết chữ.

NSND Thái Thị Liên là một trong 7 người đầu tiên thành lập ra Trường âm nhạc Việt Nam, sau này là Học viện Âm nhạc Quốc gia; Đồng thời là người có công lớn trong việc truyền cảm hứng âm nhạc, đào tạo nhiều thế hệ học trò thành danh.

Bà là người đã tự tay biên soạn ra bộ giáo trình để dạy piano khi trường Âm nhạc Việt nam mới hình thành. Đây là sách dạy đàn piano đầu tiên. Trong giáo trình này có điểm rất đặc biệt là bà đã đưa đến 60% lượng các bài chuyển thể từ cả làn điệu dân ca, lấy yếu tố dân tộc để đưa vào giảng dạy piano chuyên nghiệp.”

Trong suốt những năm chiến tranh khốc liệt, đôi vai gầy của “người đàn bà Piano” ấy rất mạnh mẽ và kiên cường.  Cuộc sống thiếu thốn, đàn piano cồng kềnh, lúc dạy đàn, nhiều khi tiếng đàn to quá, dân làng không nghe được tiếng máy bay địch nên bà con tỏ ý không bằng lòng, bà phải tổ chức dạy cho học sinh theo kiểu du kích: Trò này học, trò khác phải cảnh giới máy bay.

Bên miệng hầm trú bom, các học trò thay nhau mỗi người học một giờ. Tuy hoàn cảnh khắc nghiệt, cái chết luôn rình rập nhưng NGND Thái Thị Liên vẫn cố gắng dạy đàn cho các học trò và không bao giờ để tiếng đàn piano thôi ngân nga. Những đêm diễn tấu piano của bà dưới ánh trăng đã gieo mầm cho tình yêu âm nhạc cho các con.

GS Trần Thu Hà, người con cả của bà bồi hồi nhớ lại: “Sơ tán, bom đạn như thế, giữa ranh giới sống chết rất gần như vậy, làng quê Xuân Phú, Bắc Giang vẫn vang lên những bản nhạc của Chopin, Beethoven… thì thực sự những người nước ngoài không thể hiểu được. Lúc đó vừa phải nghe máy bay nên tiếng đàn piano rất ảnh hưởng khi mà đánh to cho nên là chúng tôi chủ yếu học buổi tối.”

NSND Thái Thị Liên còn chứng tỏ một tình yêu mãnh liệt trong lĩnh vực biểu diễn. Đó là buổi độc tấu piano đầu tiên của Học viện mà bà đã chơi toàn tác phẩm của Chopin, rồi các chương trình nhạc thính phòng bà độc tấu và hòa tấu cùng các chuyên gia nước ngoài.

Bây giờ, tuy đã 100 tuổi nhưng đôi tay bà vẫn lướt trên những phím đàn rất điêu luyện. Những thanh âm trong trẻo được cất lên từ trái tim người mẹ, người thầy, người nghệ sĩ lớn ấy, chưa bao giờ vơi ngọn lửa đam mê.

Ảnh NSND Thái Thị Liên

NSND Thái Thị Liên vẫn luôn chia sẻ, bà nói mình là người mẹ hạnh phúc nhất vì có những đứa con đi theo con đường âm nhạc và là nhà giáo hạnh phúc nhất vì đã đào tạo được nhiều thế hệ học trò trở thành trụ cột của nền âm nhạc nước nhà.

Và bà cũng đã từng nói “Tôi là một trong bảy người đặt viên gạch đầu tiên cho Học viện Âm nhạc Việt Nam, tôi rất tự hào và vui mừng khi trường âm nhạc Việt Nam ấy bây giờ đã phát triển rất đồ sộ. Sau này chúng ta nhất định sẽ có nhiều nghệ sĩ tầm quốc tế hơn nữa.”  Yêu nghề, say nghề đến thế, nên dẫu đã đi qua trọn trăm năm của cuộc đời, người ta vẫn nhớ Thái Thị Liên dưới ánh đèn sân khấu với những bản Chopin huyền thoại, mê hoặc khán giả.

Phượng Đan

Moonlight Piano

ktpa test