Mở đầu
Sợ thất bại là cảm giác xuất hiện ở rất nhiều người khi bắt đầu trưởng thành. Một công việc mới, một lựa chọn mới hay thậm chí chỉ là thử làm điều mình chưa từng làm cũng có thể khiến đầu óc nghĩ rất nhiều. Không ít lần bản thân chần chừ rất lâu chỉ vì sợ kết quả không như mong muốn, sợ cố gắng rồi vẫn không thành công hoặc sợ mình làm chưa đủ tốt.
Áp lực về tương lai, công việc, tiền bạc và cuộc sống khiến nỗi sợ thất bại dần trở nên rõ ràng hơn trước. Khi nhìn xung quanh ai cũng đang cố gắng tiến về phía trước, cảm giác áp lực cũng dễ lớn lên theo từng ngày. Và rồi thay vì thoải mái bắt đầu như trước kia, nhiều người lại dành phần lớn thời gian để lo lắng liệu mình có đang đi đúng hướng hay không.
Càng trưởng thành, mỗi lựa chọn càng khiến bản thân áp lực hơn
Càng trưởng thành, cảm giác sợ thất bại dường như cũng xuất hiện nhiều hơn trước. Ngày còn nhỏ, nhiều chuyện diễn ra khá đơn giản. Thích điều gì thì thử điều đó, làm chưa tốt thì lần sau làm lại. Sai một chút cũng không khiến bản thân phải suy nghĩ quá lâu vì lúc ấy mọi thứ vẫn còn khá nhẹ nhàng. Nhưng khi lớn hơn, mỗi quyết định lại bắt đầu đi kèm với nhiều áp lực hơn trước. Chọn công việc nào, tiếp tục hay thay đổi, bắt đầu một điều mới hay ở yên với hiện tại đều có thể trở thành những chuyện khiến đầu óc suy nghĩ suốt nhiều ngày.
Nhiều lúc mọi thứ còn chưa bắt đầu nhưng trong đầu đã tự nghĩ đến đủ loại kết quả không như mong muốn. Nếu thất bại thì sao, nếu cố gắng rất nhiều nhưng cuối cùng vẫn không đạt được điều mình muốn thì sao, hay nếu chọn sai rồi phải bắt đầu lại từ đầu thì phải làm thế nào. Những suy nghĩ như vậy xuất hiện dần theo thời gian, đến mức nhiều người lúc nào cũng cảm thấy áp lực trước mỗi lựa chọn. Không phải vì lười cố gắng hay thiếu khả năng, mà vì càng trưởng thành càng hiểu rằng có những thứ mất đi sẽ rất khó lấy lại.
Sợ thất bại đôi khi đến từ việc con người bắt đầu nghĩ nhiều hơn về tương lai. Thời gian, tiền bạc, công sức hay cơ hội đều trở thành những điều khiến bản thân phải cân nhắc rất kỹ. Chính vì vậy mà trước khi làm một điều gì đó, nhiều người thường muốn chuẩn bị thật hoàn hảo để hạn chế sai sót. Nhưng càng muốn mọi thứ chắc chắn, đầu óc lại càng dễ mệt vì phải suy nghĩ quá nhiều. Có người đã lên kế hoạch rất lâu, tìm hiểu rất kỹ nhưng cuối cùng vẫn chưa đủ dũng khí bắt đầu chỉ vì trong lòng luôn tồn tại cảm giác sợ thất bại.
Áp lực đôi khi cũng đến từ việc nhìn thấy mọi người xung quanh đang dần ổn định hơn. Thấy người khác có công việc tốt, có định hướng rõ ràng hoặc đạt được những điều mình vẫn còn đang loay hoay, bản thân rất dễ rơi vào trạng thái tự so sánh. Từ đó, cảm giác sợ thất bại không chỉ còn là sợ làm sai, mà còn là sợ mình chậm hơn người khác, sợ bị bỏ lại phía sau hoặc sợ mãi vẫn chưa đủ tốt như điều mình mong muốn.
Không ít lần, chỉ một việc nhỏ chưa như ý cũng đủ khiến bản thân suy nghĩ rất lâu. Đầu óc lúc nào cũng trong trạng thái phải cố hơn, giỏi hơn và ổn định hơn. Dần dần, áp lực tích tụ khiến nhiều người không còn thoải mái như trước nữa. Và rồi điều khiến bản thân mệt mỏi nhất đôi khi không phải là thất bại thật sự, mà là nỗi sợ thất bại cứ tồn tại mãi trong suy nghĩ trước cả khi mọi chuyện bắt đầu.
Áp lực từ sự so sánh khiến nỗi sợ thất bại ngày càng lớn hơn
Cảm giác sợ thất bại đôi khi không đến từ chính công việc hay những khó khăn trước mắt, mà lại bắt đầu từ việc nhìn thấy người khác đang tiến về phía trước quá nhanh. Chỉ cần mở mạng xã hội vài phút cũng có thể bắt gặp rất nhiều hình ảnh về thành công, công việc ổn định, cuộc sống tích cực hay những cột mốc đáng ngưỡng mộ của người khác. Nhìn quá nhiều điều như vậy trong thời gian dài, bản thân rất dễ rơi vào trạng thái tự so sánh mà không nhận ra.
Đôi khi, mọi chuyện vốn vẫn rất bình thường, nhưng chỉ sau khi nhìn thấy ai đó giỏi hơn hoặc thành công hơn, cảm giác áp lực lại xuất hiện. Thấy bạn bè có định hướng rõ ràng, kiếm được tiền sớm, phát triển nhanh hoặc dần ổn định cuộc sống, nhiều người bắt đầu tự hỏi liệu mình có đang chậm quá không. Và rồi từ lúc nào, cảm giác sợ thất bại không chỉ còn là sợ làm sai, mà còn là sợ bị bỏ lại phía sau.
Mạng xã hội khiến mọi thứ dễ bị đem ra so sánh hơn trước rất nhiều. Người ta thường chia sẻ những điều tốt đẹp nhất của mình, nhưng khi nhìn vào đó quá nhiều, bản thân lại dễ nghĩ rằng ai cũng đang sống tốt hơn mình. Có người bắt đầu cảm thấy áp lực chỉ vì chưa đạt được điều giống người khác ở cùng độ tuổi. Có người dù đã cố gắng rất nhiều vẫn luôn thấy bản thân chưa đủ tốt vì lúc nào cũng nhìn thấy người khác nổi bật hơn mình ở đâu đó.
Sợ thất bại trong những giai đoạn như vậy thường đi kèm với cảm giác tự nghi ngờ bản thân. Chỉ cần làm chưa tốt một việc cũng dễ nghĩ rằng mình kém cỏi hơn người khác. Điều đáng nói là việc so sánh chỉ vì sợ nếu không thành công sẽ càng cảm thấy thua kém hơn. Dần dần, áp lực tích tụ khiến đầu óc lúc nào cũng căng thẳng, dù thực tế bản thân vẫn đang cố gắng từng ngày theo cách riêng của mình.
Điều mệt nhất của việc so sánh không phải là người khác giỏi hơn, mà là cảm giác lúc nào cũng phải chạy theo một điều gì đó. Càng nhìn thấy nhiều thành công xung quanh, nhiều người lại càng tự ép bản thân phải nhanh hơn, giỏi hơn và ổn định hơn. Nhưng cuộc sống của mỗi người vốn khác nhau nên không phải ai cũng có cùng một tốc độ trưởng thành. Có người đi nhanh ở giai đoạn này, có người lại cần nhiều thời gian hơn để tìm được hướng phù hợp với mình.
Thật ra, cảm giác sợ thất bại sẽ rất khó biến mất nếu bản thân luôn sống trong việc so sánh với người khác. Vì dù cố gắng đến đâu, ngoài kia vẫn sẽ luôn có người giỏi hơn hoặc thành công hơn ở một mặt nào đó. Khi quá tập trung vào việc nhìn người khác đang ở đâu, con người cũng dễ quên mất rằng bản thân mình thật ra đã cố gắng và thay đổi nhiều như thế nào trong suốt khoảng thời gian vừa qua.
Áp lực phải làm tốt mọi thứ khiến bản thân lúc nào cũng căng thẳng
Một trong những điều khiến cảm giác sợ thất bại ngày càng lớn là việc nhiều người luôn tự tạo áp lực phải làm tốt mọi thứ. Không chỉ muốn công việc ổn định, mà còn muốn bản thân giỏi hơn, trưởng thành hơn, kiếm được nhiều tiền hơn và lúc nào cũng phải tiến về phía trước. Dần dần, những kỳ vọng đó khiến đầu óc khó được nghỉ ngơi thật sự vì lúc nào cũng cảm thấy mình cần phải cố thêm nữa.
Có những giai đoạn bản thân gần như không cho phép mình làm sai. Chỉ cần một việc không diễn ra như mong muốn cũng đủ để suy nghĩ suốt cả ngày. Một lần bị từ chối, một kế hoạch chưa thành công hay chỉ đơn giản là cảm giác mình chưa làm đủ tốt cũng dễ khiến tâm trạng trở nên nặng nề. Và rồi thay vì nhìn mọi chuyện nhẹ nhàng hơn, nhiều người lại bắt đầu tự trách bản thân nhiều hơn mỗi ngày.
Sợ thất bại lúc này không còn chỉ là nỗi lo về kết quả nữa, mà còn là cảm giác sợ người khác đánh giá mình kém cỏi hoặc không đủ năng lực. Vì muốn mọi thứ phải thật ổn nên nhiều người luôn cố tỏ ra mạnh mẽ và bình tĩnh bên ngoài. Nhưng phía sau sự cố gắng đó lại là cảm giác mệt mỏi kéo dài mà không dễ nói ra với ai. Có người lúc nào cũng bận rộn nhưng trong lòng vẫn thấy áp lực vì cảm giác mình chưa đạt được điều gì thật sự rõ ràng.
Nhiều người cũng dần quen với việc phải cố liên tục mà quên mất bản thân cần được nghỉ ngơi. Chỉ cần chậm lại một chút đã thấy lo, nghỉ vài ngày cũng cảm thấy có lỗi vì nghĩ rằng mình đang tụt lại phía sau. Có người đang rất mệt nhưng vẫn cố làm thêm vì sợ nếu dừng lại sẽ thất bại hoặc bị người khác vượt qua. Những suy nghĩ như vậy kéo dài lâu ngày dễ khiến tinh thần lúc nào cũng trong trạng thái căng thẳng.
Cảm giác sợ thất bại đôi khi còn khiến bản thân mất đi sự thoải mái vốn có. Trước khi bắt đầu một điều gì đó, nhiều người đã tự áp lực rằng mình phải làm thật tốt ngay từ đầu. Chính vì nghĩ quá nhiều đến kết quả nên đầu óc càng khó thư giãn. Nhiều người rất có khả năng nhưng lại không dám thử sức chỉ vì sợ nếu không thành công sẽ cảm thấy thất vọng về chính mình.
Thật ra, không ai có thể lúc nào cũng làm tốt mọi thứ. Cuộc sống luôn sẽ có những giai đoạn chông chênh, có những việc dù đã cố gắng vẫn chưa thể đạt kết quả như mong muốn. Nhưng khi tự đặt quá nhiều áp lực lên bản thân, cảm giác sợ thất bại cũng sẽ ngày càng lớn hơn. Và rồi thay vì cảm thấy nhẹ lòng sau mỗi lần cố gắng, nhiều người lại luôn sống trong trạng thái lo lắng vì sợ mình chưa đủ tốt như điều bản thân kỳ vọng.
Sợ thất bại kéo dài dễ khiến tinh thần mệt mỏi hơn mỗi ngày
Cảm giác sợ thất bại nếu kéo dài quá lâu thường không chỉ ảnh hưởng đến suy nghĩ mà còn khiến tinh thần trở nên mệt mỏi hơn theo thời gian. Ban đầu có thể chỉ là vài lần lo lắng trước một quyết định quan trọng, nhưng dần dần đầu óc lại quen với việc nghĩ quá nhiều về những điều chưa xảy ra. Và rồi ngay cả những chuyện rất bình thường cũng có thể trở thành áp lực khiến bản thân khó thư giãn thật sự.
Nhiều người thường xuyên rơi vào trạng thái suy nghĩ liên tục. Làm một việc xong vẫn lo mình làm chưa đủ tốt, nói một câu cũng sợ người khác đánh giá, đưa ra một quyết định nhỏ cũng phải cân nhắc rất lâu. Càng muốn tránh thất bại, đầu óc lại càng dễ căng thẳng vì lúc nào cũng phải nghĩ trước mọi khả năng có thể xảy ra. Có những ngày cơ thể không quá mệt nhưng tinh thần lại nặng nề vì trong đầu chưa lúc nào thật sự được nghỉ ngơi.
Sợ thất bại cũng dễ khiến bản thân mất dần sự tự tin theo thời gian. Chỉ cần trải qua vài lần kết quả không như mong muốn, nhiều người bắt đầu nghi ngờ chính khả năng của mình. Trước một cơ hội mới, thay vì nghĩ mình có thể thử, đầu óc lại tự nghĩ đến việc nếu thất bại thì sẽ ra sao. Dần dần, nỗi sợ khiến bản thân không còn dám bước ra khỏi vùng an toàn dù trong lòng vẫn muốn thay đổi cuộc sống hiện tại.
Có những người bên ngoài trông vẫn rất bình thường nhưng bên trong lúc nào cũng căng thẳng. Vẫn đi học, đi làm, vẫn cố gắng mỗi ngày nhưng tinh thần luôn ở trong trạng thái áp lực. Chỉ cần nhìn thấy người khác giỏi hơn một chút cũng dễ cảm thấy bản thân kém cỏi. Chỉ cần chậm hơn vài bước cũng bắt đầu lo mình đang tụt lại phía sau. Những suy nghĩ như vậy lặp đi lặp lại nhiều lần khiến cảm giác sợ thất bại ngày càng lớn hơn mà đôi khi chính bản thân cũng không nhận ra.
Điều khiến nhiều người mệt nhất là cảm giác lúc nào cũng phải cố gắng nhưng vẫn không thấy yên tâm. Dù đã làm rất nhiều, trong lòng vẫn luôn tồn tại nỗi lo mình chưa đủ tốt, chưa đủ giỏi hoặc chưa đạt được điều mình mong muốn. Có người tự ép bản thân phải mạnh mẽ liên tục nên ngay cả khi rất mệt cũng không dám nghỉ ngơi. Có người luôn cảm thấy mình cần phải cố thêm nữa vì sợ chỉ cần dừng lại một chút thôi sẽ bị bỏ lại phía sau.
Khi cảm giác sợ thất bại kéo dài, tinh thần cũng dễ trở nên nhạy cảm hơn trước mọi chuyện. Một lời góp ý nhỏ cũng có thể khiến bản thân suy nghĩ rất lâu. Một lần kết quả không như ý cũng đủ làm tâm trạng tụt xuống nhiều ngày. Dần dần, đầu óc lúc nào cũng trong trạng thái lo lắng và tự tạo áp lực cho chính mình mà không biết cách thoát ra.
Thật ra, áp lực lớn nhất đôi khi không đến từ cuộc sống bên ngoài mà đến từ việc tự ép bản thân quá nhiều trong thời gian dài. Khi lúc nào cũng sợ thất bại, con người rất dễ quên mất rằng bản thân cũng cần được nghỉ ngơi, được chậm lại và được phép có những giai đoạn chưa hoàn hảo.
Trưởng thành không có nghĩa là lúc nào cũng phải hoàn hảo
Cảm giác sợ thất bại thường khiến nhiều người nghĩ rằng trưởng thành đồng nghĩa với việc phải luôn đúng, luôn giỏi và luôn biết mình cần làm gì. Chỉ cần có một giai đoạn chông chênh, vài lần kết quả không như mong muốn hoặc đi chậm hơn người khác một chút cũng dễ khiến bản thân cảm thấy áp lực. Dần dần, nỗi sợ thất bại không còn chỉ là sợ làm sai, mà trở thành cảm giác lúc nào cũng phải cố để mình hoàn hảo hơn mỗi ngày.
Nhiều người tự tạo áp lực rằng bản thân phải ổn định thật nhanh. Phải có công việc tốt, phải kiếm được tiền, phải trưởng thành hơn và phải biết cách kiểm soát cuộc sống của mình. Chính những suy nghĩ đó khiến cảm giác sợ thất bại ngày càng lớn hơn. Chỉ cần một chuyện diễn ra không đúng kế hoạch cũng đủ khiến đầu óc căng thẳng và tự trách bản thân rất lâu.
Thật ra, không ai trưởng thành mà chưa từng trải qua thất bại hay những khoảng thời gian mất phương hướng. Có người từng chọn sai công việc, có người cố gắng rất nhiều nhưng vẫn chưa đạt được điều mình mong muốn, cũng có người phải bắt đầu lại từ đầu sau nhiều lần vấp ngã. Những điều đó không có nghĩa là bản thân kém cỏi, mà đơn giản chỉ là một phần rất bình thường của cuộc sống mà hầu như ai cũng sẽ trải qua theo cách khác nhau.
Sợ thất bại nhiều khi khiến con người quá tập trung vào việc tránh sai mà quên mất rằng bản thân cũng cần thời gian để học hỏi và thay đổi. Không phải lúc nào mọi thứ cũng diễn ra theo đúng kế hoạch và cũng không ai có thể chuẩn bị hoàn hảo cho tất cả mọi chuyện. Có những điều chỉ khi thật sự trải qua rồi con người mới dần hiểu rõ mình muốn gì, phù hợp với điều gì và cần thay đổi điều gì trong cuộc sống.
Điều khiến nhiều người mệt mỏi nhất không phải là thất bại thật sự, mà là cảm giác lúc nào cũng phải cố để trở nên tốt hơn. Càng ép bản thân phải hoàn hảo, đầu óc lại càng khó được nghỉ ngơi. Có những người dù đã cố gắng rất nhiều nhưng vẫn không thấy hài lòng với chính mình vì cảm giác sợ thất bại lúc nào cũng tồn tại trong suy nghĩ. Và rồi thay vì cảm thấy nhẹ lòng sau mỗi lần cố gắng, bản thân lại luôn sống trong trạng thái lo lắng vì sợ mình chưa đủ tốt.
Thật ra, trưởng thành không phải là hành trình lúc nào cũng mạnh mẽ hay thành công liên tục. Trưởng thành đôi khi chỉ đơn giản là vẫn tiếp tục bước tiếp sau vài lần thất bại, dần học cách chấp nhận những thiếu sót của bản thân và không còn tự ép mình phải hoàn hảo trong mọi chuyện. Khi bớt khắt khe với chính mình, cảm giác sợ thất bại cũng sẽ dần nhẹ đi và đầu óc cũng dễ cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Kết luận
Sợ thất bại là cảm giác mà rất nhiều người từng trải qua khi trưởng thành. Áp lực về tương lai, công việc, cuộc sống hay sự so sánh với người khác đôi khi khiến nỗi sợ thất bại ngày càng lớn hơn mà chính bản thân cũng khó nhận ra. Có những giai đoạn đầu óc lúc nào cũng căng thẳng vì sợ làm chưa đủ tốt, sợ đi sai hướng hoặc sợ mọi cố gắng cuối cùng không mang lại kết quả như mong muốn.
Nhưng thật ra, không ai có thể trưởng thành mà chưa từng trải qua thất bại hay những khoảng thời gian chông chênh. Quan trọng không phải là chưa từng sai, mà là sau những lần chưa như ý vẫn có thể tiếp tục bước về phía trước. Khi học được cách giải toả áp lực và không còn quá ám ảnh bởi việc phải hoàn hảo, cảm giác sợ thất bại cũng sẽ dần nhẹ đi theo thời gian.